Jak liczyć zysk z inwestycji, gdy Excel przestaje wystarczać?

Dlaczego prosty wynik może oszukiwać?

Najprostszy sposób liczenia zysku wygląda następująco: patrzymy, ile portfel był wart na początku, ile jest wart teraz, a następnie liczymy różnicę.

Jeśli mieliśmy 50 000 zł, a dziś mamy 55 000 zł, zysk wynosi 5 000 zł, czyli 10%. Proste, ale tylko pod warunkiem, że w międzyczasie niczego nie dopłacaliśmy i niczego nie wypłacaliśmy.

W realnym życiu inwestor zwykle spotyka się ze znacznie większa liczbą operacji:

• dopłaca nowe środki,

• kupuje aktywa w różnych momentach,

• sprzedaje część pozycji,

• dostaje dywidendy,

• trzyma inwestycje w różnych walutach,

• ma więcej niż jeden rachunek.

Wtedy prosty wynik z platformy brokerskiej albo z własnego arkusza kalkulacyjnego może nie wystarczyć. Pokazuje pewien obraz, ale nie zawsze w pełni poprawnie odpowiada na pytanie, czy inwestowanie faktycznie idzie dobrze.

TWR i MWR-dwie metody, które warto rozumieć

W profesjonalnym liczeniu wyników często pojawiają się dwa mgliste skróty: TWR i MWR. Nie trzeba być jednak zaawansowanym analitykiem, żeby zrozumieć, czym są i jakich informacji nam dostarczają.

TWR, czyli jak radził sobie portfel

TWR (Time-WeightedReturn), czyli stopa zwrotu ważona czasem, to wskaźnik pokazujący rzeczywisty wynik portfela inwestycyjnego, całkowicie pozbawiony wpływu naszych wpłat i wypłat.

Inaczej mówiąc: odpowiada na kluczowe pytanie, czy sama przyjęta przez nas strategia działała dobrze, niezależnie od tego, ile kapitału w danej chwili pracowało na rynku. Dzięki temu eliminujemy efekt "szczęścia" lub "pecha" w wyczuciu idealnego momentu na dopłacenie środków. TWR po prostu odcina te zjawiska, pokazując czystą skuteczność naszych decyzji inwestycyjnych. W praktyce wskaźnik ten dzieli okres inwestycji na mniejsze etapy (pomiędzy poszczególnymi przepływami gotówki) i łączy ich wyniki.

To wszystko sprawia, że TWR jest niezwykle przydatne, jeśli chcemy uczciwie porównać nasz portfel z szerokim rynkiem, na przykład z indeksem WIG, S&P 500 albo innym benchmarkiem. Dzięki niemu dokładnie wiemy, czy nasze wybory pobiły rynek, czy może korzystniej byłoby po prostu zainwestować w pasywny fundusz na dany indeks. Z tego samego powodu jest to złoty standard, którym posługują się profesjonalne fundusze inwestycyjne.

MWR, czyli jak pracowały nasze pieniądze

Z kolei MWR (Money-Weighted Return), czyli stopa zwrotu ważona wartością pieniądza, bierze pod uwagę dokładne momenty, w których wpłacaliśmy i wypłacaliśmy kapitał. Ten wynik precyzyjnie pokazuje, jak faktycznie pracowały nasze pieniądze w określonym czasie, silnie uwzględniając cykl zasileń rachunku.

Jeśli dopłacaliśmy środki w dobrych momentach – na przykład wykorzystując rynkowe korekty– MWR może wyglądać znacznie lepiej niż rynkowa średnia. Z drugiej strony, jeśli kupowaliśmy aktywa głównie tuż po silnych wzrostach, wskaźnik ten z pewnością będzie wyglądał słabiej, odzwierciedlając koszt nietrafionego wyczucia czasu.

Podsumowując to w krótkim zestawieniu:

• TWRmówi nam więcej o obiektywnej jakości samego portfela i obranej strategii inwestycyjnej.

• MWRmówi nam więcej o ostatecznym efekcie i skuteczności naszych decyzji dotyczących wpłat oraz wypłat.

Oczywiście, nie każdy z nas musi codziennie analizować i porównywać oba te wskaźniki. Zdecydowanie warto jednak wiedzieć, jak działają mechanizmy za nimi stojące. Dzięki temu mamy świadomość, że potoczne stwierdzenie w stylu „jestem12% na plusie” bardzo często nie mówi nam całej prawdy. Kiedy jednak zależy nam na rzetelnej, pozbawionej wpływu szczęścia ocenie tego, jak skuteczna jest sama nasza strategia, to właśnie na TWR powinniśmy patrzeć przychylniejszym okiem – jako na bardziej miarodajny wskaźnik w analizie naszych inwestycji.

Excel jest dobry, dopóki portfel jest prosty

Tworzenie własnego dziennika inwestycji w programie takim, jak Excel to zazwyczaj bardzo dobry start. Sam arkusz daje nam poczucie pełnej kontroli i na początku naszej drogi naprawdę wystarcza. Z czasem, gdy nasz portfel rośnie, zaczynają się jednak schody:

• musimy ręcznie aktualizować bieżące ceny aktywów,

• skomplikowane formuły łatwo się psują przy dodawaniu nowych wierszy,

• dane eksportowane od różnych brokerów mają zupełnie inne formaty,

• wszystkie transakcje walutowe musimy skrupulatnie przeliczać,

• wpłacone dywidendy i odsetki trzeba ewidencjonować osobno,

• coraz trudniej jest szybko wycenić nasz portfel jako przejrzystą całość.

Prawdziwym wyzwaniem okazuje się jednak wyliczenie wspomnianego wcześniej wskaźnika TWR. Choć teoretycznie można to zrobić w Excelu, w praktyce bywa to niezwykle żmudne zadanie. TWR bezwzględnie wymaga od nas precyzyjnej wyceny całego portfela dokładnie w dniu każdej wpłaty lub wypłaty kapitału. Jeśli nie spisaliśmy tej wartości na bieżąco na koniec dnia sesyjnego, musimy odtwarzać ją wstecz, ręcznie poszukując historycznych notowań z tych konkretnych dat.

Jeśli dodamy do tego pominięte dywidendy lub zaległe transakcje, ręczne dzielenie osi czasu na nowesubokresystaje się kłopotliwe i podatne na błędy. Z kolei próba zbudowania w Excelu pliku, który robi to w pełni automatycznie i bezobsługowo (np. sam pobiera ceny z przeszłości z odpowiednich dni), często zmusza nas do sięgnięcia po zaawansowane skrypty, Power Query czy makra, przez co nasz arkusz przestaje być "prostym Excelem".

Właśnie w tym momencie Excel zaczyna zabierać nam znacznie więcejczasu,niż początkowo zakładaliśmy. Zamiast skupiać się na wyciąganiu wniosków i analizowaniu inwestycji, tracimy godziny na żmudne poprawianie tabelek, odtwarzanie historii i łatanie psujących się formuł.

Gdzie w tym wszystkim miejsce dla Portfeo?

Wspominamy o Portfeo nie bez powodu. To narzędzie stworzone właśnie dla osób, które chcą w sposób czytelny spojrzeć na swoje inwestycje, unikając budowania wszystkiego od zera w arkuszu. Co najważniejsze w kontekście obliczeń - aplikacja automatycznie wylicza za nas wskaźnik TWR. Dzięki temu możemy uczciwie porównać się z innymi aktywami, indeksami, lub ETF-ami.

W Portfeo możemy sprawdzić wypadają nasze inwestycje na tle dowolnych benchmarków.

Nie musimy więc już martwić się odtwarzaniem historii wycen czy pilnowaniem dat wpłat i wypłat. Portfeo pozwala monitorować inwestycje w jednym miejscu, sprawdzać bieżącą wartość aktywów i patrzeć na portfel jako na spójną całość. To nie jest magiczna kula, która podejmie decyzje za inwestora. To raczej nasze centrum kontroli: od razu widzimy, co posiadamy, jak zmienia się wartość kapitału i czy nasza strategia faktycznie pokonuje rynek.

Własne instrumenty, czyli coś więcej niż rachunek maklerski

Nie każdy składnik majątku to akcje albo ETF-y. Wielu z nas posiada też inne aktywa: nieruchomości, samochody, wino, dzieła sztuki albo przedmioty, które po prostu chcemy uwzględnić w swoich obliczeniach. Portfeo pozwala tworzyć własne, niestandardowe instrumenty, więc możemy łatwo dodać do portfela również takie pozycje.

To nie jednak nie wszystko, gdyż do utworzonych instrumentów możemy dodawać i automatyzować wszelkie przepływy pieniężne. Dzięki temu przykładowo raz w miesiącu do naszego portfela wpada wpływ z tytułu wynajmowanego mieszkania oraz pobrana zostaje opłata za ratę kredytu hipotecznego – wszystko dzieje się automatycznie. To niezwykle przydatne, jeśli zależy nam na tym, aby widzieć nie tylko suchy rachunek maklerski, ale mieć szerszy obraz całego naszego majątku netto.

Bezpieczeństwo: read-only, czyli bez ryzyka transakcji

Przy korzystaniu z jakiejkolwiek aplikacji finansowej zawsze nasuwa się jedno kluczowe pytanie: czy to narzędzie ma dostęp do naszych pieniędzy?

W przypadku Portfeo sprawa jest prosta. Aplikacja służy wyłącznie do analityki i odwzorowania portfela. Działa w trybie „tylko do odczytu”, co oznacza, że z jej poziomu nie da się zlecać przelewów ani wykonywać jakichkolwiek transakcji.

Jak więc liczyć zysk z inwestycji sensownie?

Najlepiej nie opierać się tylko na jednej liczbie. Zamiast patrzeć wyłącznie na to, czy portfel jest dziś większy niż suma wpłat, powinniśmy analizować nasze inwestycje wielowymiarowo. Warto regularnie sprawdzać:

• aktualną wartość portfela,

• stopę zwrotu (szczególnie TWR do oceny skuteczności strategii),

• zmiany wartości kapitału w czasie,

• udział i wagi poszczególnych aktywów,

• otrzymane dywidendy,

• ekspozycję walutową portfela,

• porównanie wyniku z odpowiednim indeksem (benchmarkiem),
• rzeczywisty wpływ naszych dopłat i wypłat na ostateczny rezultat.

Podsumowanie: mniej zgadywania, mniej Excela

Liczenie zysku z inwestycji wydaje się proste tylko wtedy, gdy nasz portfel składa się z paru pozycji. Im więcej aktywów, rachunków, walut i regularnych dopłat się w nim pojawia, tym łatwiej pomylić zwykły, nominalny wzrost wartości z faktycznym sukcesem inwestycyjnym.

Excel to świetny punkt wyjścia, ale z czasem zaczyna wymagać od nas zbyt wiele żmudnej pracy, zwłaszcza przy obliczaniu miarodajnych wskaźników. Portfeo pomaga nam uporządkować ten proces: zbiera inwestycje w jednym miejscu, przejmuje na siebie skomplikowaną matematykę(w tym wyliczanie TWR), pomaga porównywać wyniki z rynkiem i pozwala po prostu lepiej zrozumieć strukturę naszego majątku.